Lucht, stikstofdioxide en zuurstof zijn veelvoorkomende oxiderende stoffen. Als bijvoorbeeld niet op de juiste wijze wordt omgegaan met zuurstof, kan de omringende atmosfeer zuurstofrijk worden. In dit gedeelte wordt besproken wat de gevaren van zuurstofverrijking zijn en welke eenvoudige maatregelen nodig zijn om zuurstof veilig te gebruiken.
![]() |
Atmosferische gassen zijn niet giftig. In afwijkende concentraties hebben deze gassen, vooral zuurstof, echter invloed op de leefbaarheid van de omringende atmosfeer en op verbrandingsprocessen. In ademlucht moet een toereikende hoeveelheid zuurstof aanwezig zijn.
Zuurstof is zelf niet brandbaar, maar is een voorwaarde voor verbrandingsprocessen. Stikstof en argon remmen verbrandingsprocessen juist af. Concentratieveranderingen van deze gassen kunnen niet worden opgemerkt door de menselijke zintuigen. Als niet op de juiste wijze wordt omgegaan met deze gassen, kunnen er ongelukken gebeuren.
Om in vloeibare vorm te worden opgeslagen, moeten deze gassen worden gekoeld tot extreem lage temperaturen (lager dan -180 0C bij atmosferische druk). In deze toestand kunnen ze zeer snel "koude verbrandingen" veroorzaken en kunnen ze bepaalde materialen broos maken, waardoor constructies kunnen verzwakken.
Brandgevaar in zuurstofrijke omgevingen
Zuurstof reageert met de meeste elementen. Het opstarten en de snelheid van deze reacties, de energie die erbij vrijkomt en in hoeverre de reacties doorgaan, is afhankelijk van een aantal factoren, zoals:de concentratie, temperatuur en druk van de reactanten
De ontstekingsenergie en de wijze van ontsteking.
Brandbaarheid van stoffen
Het risico op brand neemt aanmerkelijk toe als de zuurstofconcentratie in een atmosfeer toeneemt, zelfs als dat met slechts een paar procent is. In zuurstofrijke atmosferen kunnen vonken die onder normale omstandigheden onschadelijk zouden zijn, brand veroorzaken en zijn stoffen die gewoonlijk niet brandbaar zijn – inclusief brandwerende materialen – mogelijk zeer brandbaar of zelfs zelfontbrandend.Olie en vet
Oliën en vetten zijn bijzonder gevaarlijk als ze worden blootgesteld aan zuiver zuurstof, omdat ze spontaan kunnen ontbranden en op explosieve wijze verbranden. Gebruik nooit oliën en -vetten voor het smeren van apparatuur die wordt gebruikt in of met zuurstofrijke atmosferen. Onder bepaalde omstandigheden mogen smeermiddelen worden gebruikt, als deze geschikt zijn voor gebruik in zuurstofrijke atmosferen.Roken
Veel ongelukken worden veroorzaakt wanneer sigaretten worden aangestoken in zuurstofrijke atmosferen. Roken in zuurstofrijke omgevingen of plaatsen waar zuurstofverrijking kan voorkomen veroorzaakt extreem gevaarlijke situaties. In alle potentieel zuurstofrijke omgevingen dient roken te worden verboden.